BA MƯƠI BA HÓA THÂN QUÁN ÂM

*****

Đức Quán Thế Âm Bồ-tát vì thương xót chúng sanh đang bị chìm đắm khổ não trong đường sanh tử luân hồi, nên phát khởi tâm đại bi, muốn cứu độ chúng, do đó mà tự tại thị hiện các thân hình, thích hợp với sự mong cầu của chúng sanh và nhân duyên hoàn cảnh nơi đó. Theo kinh Phổ Môn: "Người đáng dùng thân nào để độ thì Quán Thế Âm Bồ-tát liền hiện thân đó mà cứu độ chúng"; hay rõ ràng hơn có ba mươi hai ứng thân trong kinh Phổ Môn.Theo bi ký Phó Đại Sĩ ở chùa Song Lâm, Đông Dương có trích dẫn Kinh Đình Thủy: "Quán Thế Âm Bồ-tát, có năm trăm thân tại cõi Diêm-phù-đề, thị hiện đồng phàm để giáo hóa chúng sanh. Di-lặc Bồ-tát cũng có năm trăm thân ở cõi diêm phù, thị hiện vô số hình tướng để làm lợi ích chúng sanh" (Quán Âm Kinh Tiên Chú - Đinh Phúc Bảo) Trong số các hóa thân Quán Âm, trong nhân gian có lưu truyền ba mươi ba hóa thân Quán Âm. Các hóa thân hình tướng này được thuật lại trong phẩm Phổ Môn của kinh Pháp Hoa, Quán Âm Trì Nghiệm Ký, Cảm Ứng Truyện v.v...có thể nói hình tượng ba mươi ba hóa thân Quán Âm này được lưu truyền rộng rãi trong nhân gian và được rất nhiều chùa phụng thờ. Về hình tượng khá nổi tiếng thì có ba mươi ba bức tranh ứng hóa thân của Trác Phong đời nhà Thanh (hiện còn lưu giữ tại viện bảo tàng Đế Thất, ở Đông Kinh, Nhật Bản) tên gọi và hình tượng của ba mươi ba Quán Âm Gồm có:

Thứ Nhất, Dương Liễu Quán Âm

(Quán Âm Cầm Nhành Dương)

Còn gọi là Dược Vương Quán Âm, là hóa thân thứ nhất trong ba mươi ba hóa thân Quán Âm. Hóa thân của Bồ-tát đây có dáng đứng, tay trái kết ấn Thí vô úy, tay phải cầm nhành dương liễu. Hình tướng này là một trong hình tướng bốn mươi thủ ấn trong kinh "Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm Bồ-tát Đại Bi Tâm Đà-la-ni và kinh Thiên Quang Nhãn Quán Tự Tại Bồ-tát Bí Mật pháp" cũng theo các kinh trên, người tu mật pháp này sẽ diệt trừ hết mọi thứ bệnh nơi thân.

Hình tượng Quán Âm Dương Liễu được lưu truyền trong nhân gian thường được tạc thành thân người nữ tay cầm bình nước tịnh và nhành dương liễu. Ở núi Phổ Đà tỉnh Triết Giang ngày nay còn lưu giữ lại tấm bia ký Quán Âm Dương Liễu đời nhà Minh là căn cứ vào bức tranh của Diêm Lập Bổn đời nhà Đường vẽ. Trong bia ký khắc hình Quán Âm gương mặt tròn sáng tươi đẹp, thân tướng đoan nghiêm vô cùng xinh đẹp, tay trái cầm tịnh bình, tay phải cầm nhành dương, thân khoát cẩm bào (áo khoác dài bằng gấm của người nữ xưa) đi chân không.

Dân gian con người ngày càng hung hiểm, đạo đức suy đồi, đến nỗi khiến trời giận người oán, nạn tai hạn hán xảy ra nghiêm trọng. Quán Thế Âm Bồ-tát biết được như vậy, nên hiển hóa thân này, đến dạy dỗ chúng sanh, khiến cho ai nấy trở về đường lành, tạo phước tu thiện, đồng thời dùng nhành dương rưới nước cam lồ, trừ tai nạn hạn hán, khiến cho dương gian thảy đều được mát mẻ.

Đại bi dương liễu Quán Thế Âm

Thương kẻ trầm luân cứu lỗi lầm

lòng từ hiện khắp trong ba cõi

Cam lồ rưới vẫy lóng sạch tâm.

Trích trong ba mươi ba hóa thân Quán Âm

biên soạn Thích Minh Kiết